Reumatoidalne zapalenie stawów

Leki na tę chorobę:

Enbrel

(3.0/5)
  oceń/skomentuj

Sulfasalazyna

(2.0/5)
  oceń/skomentuj

Metotreksat

(0.0/5)
  oceń/skomentuj

Humira

(0.0/5)
  oceń/skomentuj

Arava

(0.0/5)
  oceń/skomentuj

Remicade

(0.0/5)
  oceń/skomentuj

Reumatoidalne zapalenie stawów

Poniżej przedstawione informacje nie mogą zastąpić porady lekarza i mają charakter wyłącznie informacyjny, oparty na powszechnie dostępnych źródłach. Należy także pamiętać, że u różnych osób choroba może przebiegać w zupełnie odmienny sposób, zalecenia lekarza mogą być w związku z tym bardziej zindywidualizowane i nie pokrywać się z informacjami przedstawionymi w dalszej części artykułu. Nie należy samodzielnie przerywać kuracji ani podejmować leczenia na własną rękę, ponieważ może to mieć negatywne skutki dla zdrowia.

Charakterystyka choroby i profilaktyka

Reumatoidalne zapalenie stawów często występuje też pod skróconą nazwą RZS, dawniej schorzenie to nazywane było także gośćcem postępującym. Jest to jedna z najczęściej występujących chorób reumatycznych w Polsce (ok. 400 tys. chorych). Dolegliwości te dotyczą przede wszystkim tkanki łącznej stawów i kości, ale bywa, że zaatakowane zostają także naczynia krwionośne. RZS to choroba przewlekła, która niestety najczęściej towarzyszy choremu przez całe życie. Przebiega falami – okresy pogorszenia objawów przeplatają się z okresami ich złagodzenia (remisja). Utrzymujący się stan zapalny najczęściej występuje symetrycznie, np. w obydwu stawach kolanowych lub nadgarstkach, doprowadzając to trwałego uszkodzenia stawów i uniemożliwiając ich prawidłowe działanie. Dlatego bardzo częstym powikłaniem tej choroby jest zróżnicowany stopień inwalidztwa, uzależniony między innymi od tego, czy choroba przebiega łagodnie czy bardzo ostro. Niestety liczba osób, u których schorzenie to postępuje powoli, jest znacznie mniejsza niż ilość pacjentów z postacią ostrą.

Za powstanie schorzenia odpowiada układ odpornościowy człowieka (wytwarzający przeciwciała przeciw IgG, czyli tzw. czynnik reumatoidalny), który atakuje własne tkanki (szczególnie chrząstki stawowe i nasady kostne), dlatego reumatoidalne zapalenie stawów należy do chorób autoimmunologicznych. Jak dotąd naukowcom nie udało się ustalić, dlaczego tak się dzieje, więc w zasadzie nie ma możliwości zapobiegania RZS, ale na pewno w profilaktyce tego schorzenia nie pomaga palenie papierosów, picie zbyt dużych ilości kawy (powyżej czterech filiżanek na dzień) oraz otyłość. Generalnie przypuszcza się, że produkcję przeciwciał indukuje zakażenie określonego rodzaju wirusem lub bakterią, ale nie ma na to potwierdzenia w badaniach. Póki co nie odkryto także genu, który mógłby być odpowiedzialny za wywołanie tego schorzenia, a zatem nie wiadomo nadal, czy choroba ma podłoże genetyczne. Udało się natomiast potwierdzić, że przyjmowanie przez pacjentki leków antykoncepcyjnych na bazie estrogenu może ochronić je przed ciężkimi objawami RZS. Szczęście w nieszczęściu mają też alergicy, którzy rzadziej zapadają na to schorzenie i częściej przebiega u nich ono łagodniej.

Płeć i wiek chorych

Na reumatoidalne zapalenie stawów zapadają przede wszystkim kobiety (7 na 10 pacjentów) pomiędzy trzecią a piątą dekadą życia, a zatem osoby stosunkowo młode. Oczywiście chorobie mogą ulec także osoby młodsze i starsze, nie omija ona także mężczyzn. Na przykład wśród chorych, u których rozpoznano RZS po 60 roku życia, jest mniej więcej tyle samo osób obydwu płci. U dzieci i młodzieży poniżej 16 roku życia wyróżnia się młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, które jednak jest inną jednostką chorobową i prowadzi między innymi do zaburzeń rozwoju fizycznego. Szacuje się, że na RZS cierpi 1% wszystkich Polaków.

Objawy

Choroba zaczyna się z reguły utrzymującym się stanem zapalnym położonych symetrycznie stawów (przez przynajmniej 6 tygodni), jednak często stan ten może nie dawać na tyle wyraźnych objawów, aby chory zdecydował się od razu na wizytę u lekarza. Dlatego zawsze w przypadku wątpliwości powinniśmy skorzystać z porady lekarskiej – szybsze podjęcie leczenia w przebiegu RZS może opóźnić proces deformacji stawów i pozwolić nam na dłużej zachować sprawność ruchową.

Bardzo często jako pierwsze zaatakowane zostają drobne stawy rąk (śródręcza i palców) oraz nadgarstki. Zaczyna pojawiać się także bardzo charakterystyczna poranna sztywność stawów, trwająca minimum 60 minut po obudzeniu. Innym typowym objawem są guzki reumatoidalne występujące pod skórą. W badaniach krwi stwierdza się obecność czynnika reumatoidalnego, a dzięki prześwietleniu - nadżerek i osteoporozy w układzie kostno-stawowym. Następnie dolegliwości obejmują trudny do zniesienia ból, obrzęki stawów oraz ogólne złe samopoczucie (osłabienie, lekka gorączka, zmęczenie), możliwy jest także spadek masy ciała. Jeżeli stan zapalny obejmie kręgosłup może dojść do uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Leczenie

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów jest bardzo złożone i ma charakter kompleksowy dlatego prowadzi je lekarz rodzinny wraz z reumatologiem. Nie należy ograniczać się jedynie do podawania leków, ale także skierować chorego na rehabilitację ruchową i zasugerować innego rodzaju zabiegi (na przykład krioterapię lub gorące okłady na zmienione chorobowo partie ciała). W pewnych przypadkach konieczne jest także leczenie operacyjne. Obecny stan medycyny pozwala jedynie na czasowe zaleczenie objawów, aby zatrzymać rozwój RZS, nie jest jednak możliwe całkowite wyleczenie. Ważne jest także niwelowanie odczuć bólowych, które przeszkadzają w codziennym życiu i dbanie o to, aby pacjent jak najdłużej zachował sprawność fizyczną. Pomóc może w tym także dieta, mająca na celu utrzymanie wagi na odpowiednim poziomie, aby dodatkowo nie obciążać już i tak nadwyrężonych stawów. Do podstawowych środków farmakologicznych, stosowanych w terapii RZS należą leki z grupy LMPCh czyli lekarstwa modyfikujące przebieg choroby, hamujące w organizmie człowieka aktywność m.in. cytokin, odpowiedzialnych za stany zapalne; a także niesteroidowe leki przeciwzapalne, które niwelują ból; glikokortykosteroidy, o działaniu przeciwzapalnym oraz immunosupresyjnym; a ostatnio także powoli włączane leki biologiczne, oparte o naturalne białka, inhibitory i przeciwciała monoklonalne. Nie wszyscy pacjenci leczeni są tak samo i u nie wszystkich dana terapia przynosi spodziewane rezultaty. Wszystko zależy od indywidualnej sytuacji chorego (na przykład kobieta planująca ciążę), jego wieku, chorób współwystępujących, ponieważ wtedy trzeba wziąć pod uwagę działania niepożądane, jakie wywołuje każda z tych grup farmaceutyków. Dokładny plan leczenia może zaproponować tylko lekarz specjalista, po zapoznaniu się z historią choroby pacjenta.